Hrvati i Ukrajinci kao stražari u Buhenwaldu

Do početka rata, 1939. godine, posada logora bila je sastavljena od SS odreda Mrtvačke glave i iz njihovih redova postavljane su vođe blokova i radnih komandi. Od 1939. godine posada Buhenvalda sastavljena je od tzv. Borbenih grupa (Waffen-SS). Pripadnici Vafen SS, kako je vreme odmicalo i gubici ljudstva na frontu postajali sve veći, upućivani su na front, tako da se njihov broj stalno smanjivao. Da bi se popunila a po potrebi i uvećala posada, formirana su KL-pojačanja (KZ-Stammansaft). Ova pojačanja sastavljena su od po četiri čete i činila su SS Bataljon Mrtvačke glave (SS Sturmbann Totenkopfverbande). Iz njihovih redova regrutovani su stražari, uglavnom posada stražarskih tornjeva raspoređenih oko logora. Jedinice Mrtvačke glave su se u početku sastojali samo od Nemaca iz Rajha, a kasnije su regrutovani među svim nacijama, među otpacima od sopstvenog naroda u okupiranim evropskim zemljama. Eugen Kogon navodi da su ovim odredima naročito brojni bili Hrvati i Ukrajinci[1]. Bili su mahom folksdojčeri, većinom iz NDH, poneki iz Vojvodine, a od 1944. godine mogli su se sresti i pripadnici kvislinških formacija iz Jugoslavije, ustaše vraćene sa Istočnog fronta i esesovci iz 13. SS („Handžar“) divizije. Znatan broj stražara u brojnim spoljnim komandama Buhenvalda činili su jugoslovenski državljani. U Dori je bilo oko 40 esesovaca iz Jugoslavije[2].

Dragoljub M. Kočić „Jugosloveni u koncentracionom logoru Buhenvald 1941-1945. Institut za savremenu istoriju 1989. str. 49-50.

[1] E. Kogon, Država SS-a, str. 48. Nije jasno da li Kogon misli na ustaše ili folskdojčere, jer na strani 219. govoreći o odnosu domaćih SS-firera prema stražarima iz drugih zemalja kaže: „Njihova nezajažljiva lakomost nije se ustručavala niti pritiska na hrvatske, mađarske i erdeljske stražare, tzv. Folksdojčere…“

[2] M. Filipčić smatra da Milorad Petrović preteruje kad navodi toliki broj esesovaca iz Jugoslavije.