Home » 0 Dragovan Milićević, Evropska unija » MAKROEKONOMSKE NERAVNOTEŽE ČLANICA EU – ODABRANI PRIMERI

MAKROEKONOMSKE NERAVNOTEŽE ČLANICA EU – ODABRANI PRIMERI

Obzirom na aktuelna dešavanja sa dobijanjem datuma za pristupne pregovore Srbije i EU, dobro je u cilju sagledavanja svih relevatnih činjenica ukazati na kretanje osnovnih makroekonomskih veličina odredjenih zemalja koje su u prethodnih 10 godina postale članice EU. Ovaj analitički rad se bazira na analozi sledećih zemalja:

 

  • Estonija, Poljska, Češka, Slovačka,  Slovenija, Madjarska, Litvanija (sve članice od 2004 godine
  • Bugarska i Rumunija (članice od 2007  godine)

Kretanje osnovnih makrekonomksih agregata pomenutih zemalja:

Izvor: Wordbank.org/data/indikators/

Osnovne karakteristike svih zemalja su pre svega enormni rast dugova (spoljneg i unutrašnjeg) privatnog sekora (privrede i stanovništva), koji u svim zemljama značajno prevazilazi rast GDP (u tekućim dolarima), naročito kod Rumunije i Bugarske. Ništaq bolja situacija nije kod Poljske i Litvanije. Učešće domaćih kredita u GDP je preko polovine kod najvećeg broja zemalja. Kamatne stope na godišnjem nivou kod analizirane grupe zemalja su:

 

  • Poljska          8,47%
  • Madjarska     8,34%
  • Slovenija        5,82%
  • Češka            5,72%
  • Bugarska       10,63%
  • Rumunija      12,12%
  • Estonija          6,12%
  • Litvanija         5,72%
  • Rastući stok bankarskih kredita uz ove uslove finansiranja uslovljavaju da veliki deo društvenog proizvoda odlazi na otplatu kamata čime se privreda i stanovništvo u vleikoj meri lišava investicionog potencijala.

Sve zemlje (izuzev Litvanije) imaju direktnu korelaciju rasta domaćih kredita i GDP i to sa kašnjemem do 3-6 meseci (što je u skladu sa ekonomskim zakonitostima). Takodje se beleži eksplozivan rast spoljneg i unutrašnjeg zaduživanja od datuma ulaska u EU.

U sledećoj tabeli (u postu je objedinjena sa drugim tabelama) je data makreokonomska ravnoteža/neravnoteža kao deficit/suficit bilansa tekućih transakcija:

Sve zemlje (osim Češke i delimično Slovačke) pored velike zaduženosti imaju i manje ili više izraženu spoljnoekonomksu neravnotežu kao rezultat većeg uvoza robe i usluga od izvoza. Takodje sve zemlje su (kao rezultat priliva i nesterilizacije efekata SDI) imale i izraženu apresijaciju valute (primer Rumunije) koja je takodje dalje produkovala neravnotežu.

Kretanje budžetskog deficita/suficita analizirane grupe zemalja

 

Izvor: Isto, (za 2012 godinu: www.cia.gov/library)

Izraženi budžetski deficiti kod ove grupe zemalja su naročito izraženi od datuma prijema u EU. Jedino je Estonija odolela kumuliranju deficita od 2004 godine ali je kod nje deficit izražen u 2012 godini ali ne značajno, 2,4% što ne upućuje na izraženu i problematičnu budžetsku neravnotežu).

Kakav se zaključak nameće:

Enormni rast spoljneg duga i neravnoteže kako budžetske i spoljnoekonomske preti da za dugo ove zemlje ostavi u recesionim i kriznim stanjima. Veliki deo ovih zemalja će u narednom periodu kao rezultata kumuliranja dugova i troškova kamata biti izopšetno iz investicione aktivnosti i verovatno jedini način će biti priliv SDI kao akumulacije za razvoj. Kumuliranje dugova i kreditna insolventnost može dovesti do onemogućavanja privrednog rasta, stagnacije tražnje i daljeg osiromašenja privatnog i javnog sektora. Šta Srbija iz toga može zaključiti? prvo i osnovno, da ne postoji ni minimalni kapacitet za pristupanje jer kada bi se u skorom periodu pristupilo EU, kapacitet zaduživanja Srbije (trenutno preko 6% GDP je budžetski deficit) bi onemogućio svaku smislenu aktivnost uključenja. Za 10-15 godina…videćemo (moramo povratiti ekonomsku ranvotežu da bi ponovo ušli u
stanje izraženih neravnoteža, koju takodje moramo ispravljati). Težak put, mnogo teži od dobijanja datuma…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>